Nga diploma të padijes, në diploma të dijes

Shkruan: Skënder LIMANI

Arsimimi me nevoja të veçanta ose arsimimi i nevojave të veçanta? Kjo është një dilemë jo vetëm gjuhësore por edhe konceptuale sepse në të dyja rastet përdoren qasje të ndryshme. Por, a është i mundur arsimimi i personave të cilët kanë nevoja të veçanta ose aftësi të kufizuar, në këtë kohë në Kosovë? Përgjigja do të mund të ishte: e pse jo?

Kosova është mbrapa zhvillimeve të përgjithshme shoqërore edhe në aspektin e reformimit të sistemit të vetë arsimor. Këtë nuk do të duhej të ishe ndonjë filozof i madh që ta vëreshë. Por çështja është se mënyra sipas së cilës po zhvillohet sistemi arsimor në Kosovë asnjëherë nuk do të arrijë në një fazë të zhvillimit normal ose modern. Këtu mund të merrret shembull rasti i një aspekti teknik, pra, ai i përzgjedhjes teknike i postit të Rektorit të Universitetit të Prishtinës. E vetëm ky rast është i mjaftueshëm të përmendet, pa marrë parasyshë mënyrën ose rezultatin e përzgjedhjes së këtij posti.

Pra, sigurimi i kushteve mësimore për arsimim sa më efikas për të gjithë personat e dëmtuar, pa marr parasyshë moshën, të cilët kanë nevojë për përkujdesje përkatësisht për arsimim. E kjo është e arritshme. Por çështja është se si të arrihet kjo? Si të arrihet një përkujdesje arsimore për këta persona, kur, sipas rezultateve statistikore dhe rezultateve të tjera, tregohet se as personat e ‘rregullt’ nuk kanë arsimim të nevojshëm, të duhur dhe bashkëkohor. Mungesa e objekteve shkollore, mungesa e numrit cilësor të mësimdhënësve, pastaj përdorimi i teknikave dhe i metodave të tjera të reja efikase për arritjen e arsimimit cilësor, pra ndërrimi (e jo ndryshimi) i krejt qasjes ndaj arsimimit në Kosovë, duket se po del i papërballueshëm nëse jo edhe i pamundur kur kihen parasyshë zhvillimet e përgjithshme në Kosovë. Cila është ndërlidhja mes zhvillimeve të përgjithshme shoqërore dhe arsimimit si nivel i veçantë?

Të udhëtojmë nëpër një meditim të shkurtë së bashku, përmes disa pyetjeve retorike: pse jemi këtu ku jemi, pse nuk po bëhet mirë në Kosovë, pse ka aq shumë papërgjegjësi, pse askush nuk i jep llogari askujt, pse në Kosovë gjithçka është private, pse në Kosovë të gjithë flasin për Demokraci, pse në Kosovë gjithçka është sterilizuar?

Rezultatet e situatave ngatërrestare, mënyra e shkaktimit të këtyre situateve konfliktuoze në Kosovë, të cfarëdo lloji qofshin ato, tregojnë se këtu nuk është fjala për një ‘shoqëri normale’ e cila po kalon fazat e tranzicionit. Mungesa e bashkëpunimit, bashkëveprimit, mungesa e aftësive menaxhuese, komunikuese, llogaridhënëse, përgjegjësisë, etj. etj. është përkufizimi i thjeshtë i një njeriu ose i një personi i cili mbanë nën sqetull Diplomën e Universitetit të Prishtinës. Shumica e ministrave kanë këtë diplomë, shumica e deputetëve e kanë këtë diplomë edhe Presidenti edhe Kryeministri e kanë këtë diplomë. E të mos përmendim ata që punojnë nëpër media, OJQ, etj. etj.

Por, si të ndërrohet kjo situatë, si të shndërrohen këto Diploma “të panjohurisë” në Diploma të njohurisë? Është punë e vështirë por jo e paarritshme. Duhet mund, flijim, djersë, ‘takat’, aftësi komunikuese, qëndrueshmëri, etj. etj. , pra, tërë kohën duhet mbajtur kursin sepse po dole nga rruga do të bësh ose shkaktosh aksident.

Andaj, çfarë të bëhet ndërkohë me arsimimin e atyre personave të cilët kanë nevojë për arsimim e riaftësim sepse aq janë të izoluar e të paintegruar saqë është vështirë të përshkruhet? Të pritet për riaftësimin e Universitetit të Prishtinës ose të vazhdohet me shtimin e barrës së paaftësisë ndaj këtyre personave përmës arsimimit së sistemit të tanishëm të UP-së? Populli thotë: “puno kot e mos rri kot”. Por, në çfarë mënyre të punohet?

Unë për vete përgjegje s’kam, mjaftohem me pyetjet. Madje mendoj që edhe këto s’duhej të ishin përgjegjësi imja, po e zyrtarëve. Shkrimtari gjenial Dostojevski shkruan, se qytetërimin e një shoqërie mund ta matësh duke pare gjendjen e atyre më të dobëtive në radhët e saj. Nê këtë kategori bën pjesë padyshim edhe grupi i personave me aftësi të kufizuara. Çfarë do të thonte Dostojevski humanist për shoqërinë kosovare, ku as pyetjet e tyre nuk shtrohen, e lëre më të gjinden përgjegjet?