Serbët e Kosovës manipulohen nga Beogradi

Intervistë e Adem Demaçit dhënë Radios B92

Adem Demaçi ishte pjesëmarrës në takimin "Patriotizmi i ri, majtas-djathtas, lindje-perëndim", mbajtur dy javë më parë, në Beograd. Demaçi është i njohur si politikan që ka kaluar nëpër burgje 28 vjet, si kundërshtar i Titos.

B92: Ndodhemi në Beograd në tubimin që ka për temë patriotizmin e ri. A flitet në Kosovë për këso temash?

Demaçi: Jo, në Kosovë nuk flitet për këtë. Në Kosovës ende mendojnë se patriotizmi është çështje e kristalizuar, e klishezuar për të cilën nuk ka shumëçka për të thënë. Shumica e njerëzve ende janë të ngarkuar me patriotizmin klasik, të parë ngusht, mu për këtë prandaj kjo temë më ka intriguar. Mendoj se Qendra për dekontaminim kulturor, ka bërë një shkapurdhje dhe ka gjetur e një temë aktuale për të cilën mund të mblidhemi dhe të flasim të gjithë.

B92: Kur flasim për patriotizmin, ai shpesh lidhet me ngjarjet që kanë ndodhur në këto hapësira dhjetë vjetët e fundit dhe si i tillë edhe "arsyetim" për shumë krime. Në cilën masë janë njerëzit në Kosovë të vetëdijshëm për këtë?

Demaçi: Në emër të patriotizmit është bërë gjithëçka, në emër të patriotizmit edhe sot gjë s'lihet pa bërë. prandaj formulimi 'patriotizmi i ri', një thirrje tjerëve që ta formulojnë në një mënyrë të re. Patriotizmi sillet, zhvillohet, ndryshon, përkryhet, ideja e patriotizmit dhe kuptimi i patriotizmit janë gjithnjë në lëvizje dhe në proces përkryerjeje, dhe mendoj se njëmend ka ardhur koha të bisedojmë për atë se çka është patriotizmi i ri.

B92: Unë dua t'u kthehem sërisht krimeve, pse këso tubimesh mbahen këtu. Sa kjo temë është e pranishme në Kosovë, dhe në çfarë mënyre njerëzit preokupohen për krimet?

Demaçi: Atje kriminelët, çfarë ka kudo, nuk mendojnë shumë për këtë, por shumica e popullit që ka qenë e shtypur dhe e përfshirë në atë qëndresë ka menduar se mbrojtja është një çështje morale, një çështje e drejtë. Ata njerëz që kanë mbrojtur vetën dhe votrën e tyre, ndoshta edhe mund të kenë bërë ndonjë të keqe, ata mund të kenë tejkaluar të drejtën për mbrojtje, por ndonjë diskutim të gjerë, ndonjë debat të thellë për këto probleme ende nuk ka.

B92: Një nga deklaratat tuaja të fundit për radion tonë ka ngjallur këtu shumë reagime. Ju, në fakt, duke u përgjigjur nmë një pyetje të ngjashme keni thënë, po parafrazoj: Shqiptarët nuk kanë bërë krime, sepse ata janë mbrojtur.

Demaçi: Mendoj kështu, kur është fjala për kryengritjen, shqiptarët kanë shfrytëzuar të gjitha mundësitë që në mënyrë që qetë, në mënyrë të kulturuar, të qytetëruar t'i fitojnë të drejtat e tyre. Mendoj në gjithë atë periudhë, periudhën dhjetëvjeçare, filluar me zotin Rugova, lëvizjen e tij. Shqiptarët vërtetë kishin shterruar të gjitha mundësitë për të evituar gjakderdhjen. Mirëpo Serbia, pushteti serb, këtë e kuptoi si dobësi, se ky popull ka vdekur, se është paralizuar, se nuk është i aftë të mbrohet dhe se me të mund të bëjnë çka të duan, siç edhe kanë bërë. Pastaj ka ardhur deri te reagimi, sidomos pas Dejtonit, kur Kosova ka rënë krejtësisht nga të gjitha kombinimet e mundshme dhe se çështja e kosovare nuk do të mund të zgjidhej në mënyrë paqësore. Atëherë është krijuar vetëdija se është e domosdoshme të mbrohemi, e atëherë kur njerëzit i marrin armët në dorë, nuk është çdo gjë e qashtër, ajo punë nuk mund të bëhet me dorashka.

B92: Lufta gjithnjë nënkupton edhe krimin dhe kjo është një çështje individuale, dhe nuk mund të lidhet me popullin. Në këtë kuptim nuk ka rëndësi sulmi ose mbrojtja?

Demaçi: Nëse ka pasur hakmarrje, gjë që ka pasur, atëherë kjo është hakmarrje e një grupi njerëzish, individësh... Mirëpo shqiptarët, meqë nuk kishin shtetin e tyre, gjë që as sot nuk e kanë, nuk kanë pasur ushtrinë e tyre, gjë që as sot nuk e kanë, nuk kanë pasur policinë e tyre, siç nuk e kanë as sot, atëherë pra nuk kanë qenë në pozitë që me sistem, në mënyrë të programuar, pra si shtet të kryejn krime. Këtu, pra qëndron dallimi thelbësor në mes krimeve që ka bërë shteti serb dhe krimeve që kanë bërë individët, pra ndonjë shqiptar kokëshkretë. Për sa i përket luftës, luftimeve, mendoj se çdo popull kur vihet në gjendjen kur i është rrezikuar edhe ekzistenca fizike, pra rreziku me eliminim, siç ka qenë rasti me ne, ka të drejt të mbrohet dhe kjo duhet të kuptohet.

B92: Thuani se ka pasur shqiptarë kokëshkretë që kanë kryer krime. Unë do të përmend vetëm njërin prej krimeve që janë bërë para bombardimeve. Në Liqenin e Radoniqit janë gjetur mbetjet e mbi 40 civilëve serbë dhe romë. Shumë njerëz këtë e lidhin ta zëmë me njërin prej politikanëve aktual e të popullarizuar në Kosovë, Ramush Haradinajn. Opinioni i Kosovës a e gjykon këtë krim dhe a pyet dikush për këtë Ramush Haradinajn?

Demaçi: Unë nuk di prej nga i keni marrë ju këto informata, sepse unë nuk di për këtë rast. Shqiptari kokëshkretë është ai që nëse një serb i ka bërë keq, një Jovan, ta zëmë, dhe për shkak të tij ai do t'i mbys 101 serbë. Ky është një krim absolutisht i ri, nëse dikush mendon se në këtë mënyrë hakmerret për krimin që ia kanë bërë. Kjo që ju pyetni për Ramushin, nuk di për këtë rast, nuk jam i informuar, por edhe te opinioni, te populli ky rast që po përmendni ju nuk është i njohur.

B92: Nuk e besoj se nuk dihet për këtë rast. Ka ndodhur në vitin 1998...

Demaçi: "Po, po, por po mendoj se kjo që ju po përshkruani, askush nuk e akuzon ramushin dhe as që kam dëgjuar ndonjëherë se ai është i implikuar në këtë çështje.

B92: Unë po them, sepse dyshohet se ai ka qenë komandant ii UçK-së në atë rajon.

Demaçi: Nuk di asgjë për këtë.

B92: Ju jeni në krye të organizatës që merret me tolerqancën dhe bashkëjetesën. Kjo, të paktën sipas serbëve, në Kosovë nuk ekziston.. SI punoni pra ju?

Demaçi: Ne i vizitojmë enklavat serbe, ditë më parë kemi qenë në Hoçën e Madhe, shkojmë edhe në Gorazhdec, apo në Binçë, është një fshat i vogël në Dukagjin, rrimë, bisedojmë dhe informohemi për problemet. Ne nuk kemi pushtet, nuk kemi të holla, por shkojmë nëpër ato komuna, flasim me kryetarët e komunave, në disa raste duhet edhe të bindim ndonjërin, apo ta sqarojmë. Kjo është puna jonë... Ne serbët nuk i anashkalojmë, sepse me pakicat e tjera i kemi sanuar tendosjet dhe nuk ka më probleme. Mirëpo kemi një problem të madh që nuk mund ta zgjidhim, kemi një implikim të qarqeve serbe, të Beogradit, të qeverisë... Bëhen manipulime të mëdha me ata njerëz dhe kjo na pengon. Për çdo ditë u dërgohen serbëve atje porosi, disa shpresa se 'ne do të vijmë', kështu që njerëzit nuk dijnë se çka të bëjnë. Ata presin dhe shpresojnë në kthimin e Serbisë. Kjo krijon psikozë dhe ata njerëz sillen sikur Kosova të mos ekzistonte, sikur të mos ishin qytetarë të Kosovës, pra nuk e pranojnë Kosovën.

B92: Unë prapë do t'u kthehem krimeve, sepse kjo është tema më e dhimbshme dhe më e freskëta, sepse shumë njerëz janë të goditur nga kjo. Ajo që ne në Beograd kemi pasur rastin të shohim si imazh nga Kosova ka qenë reagimi i bujshëm i qytetarëve të Kosovës me rasin e arrestimit të njerëzve të akuzuar për krime të luftës dhe reagime të bujshme sa herë që të shtrohet çështja e Hagës dhe krimeve që kanë kryer shqiptarët. Organizata juaj a ka apeluar te shqiptarët që këtë ta marrin si diçka të pashmangshme, sepse krime megjithatë kanë kryer të gjithë?

Demaçi: Ne përgjithësisht për këtë çështje kemi mendim të njëjtë, sepse mendojmë se njerëzit që kanë luftuar për liri, nuk mund të barazohen me kriminelët.

B92: Por nëse kanë vrarë civil, njerëz të pafajshëm?

Demaçi: Këto janë akuza të paargumentuara. Janë akuza që vështirë vërtetohen.

B92. Ju i hedhni posht paraprakisht?

Demaçi: Po. Ne a priori nuk pranojmë gjykimin e njerëzve që kanë luftuar. Ne shohim një politizim të krimeve dhe një përpjekje për të barazuar kriminelët serb me shqiptarët, të bëhet njëfarë baraspeshe, dhe në atë mënyrë pastaj edhe kërkesat e shqiptarëve të Kosovës të hidhen posht si të pavlerë, si të paqena, si të paqëndrueshme.

B92: Unë nuk po ju pyes për politikën, po ju pyes për krimet.

Demaçi: Krimet për të cilat janë akuzuar ata njerëz nuk janë vërtetuar. Ju nuk mund t'i përcillni ato gjykime, por ato gjykime po mbahen në një mënyrë njëmend katastrofike. Eshtë dënuar Sali Veseli me 10 vjet burg për nxitje të një vrasjeje, ndërkoh që vrasësi nuk dihet.

B92: A do të angazhoheshit ju që ai të gjykohet në Hagë, ai ose cilido shqiptar tjetër?

Demaçi: Vetëm nëse dëshmohet fajësia.

B92: Po gjykata e ka këtë detyrë?

Demaçi: Në ato gjykata unë nuk besoj. As Gjyqit të Hagës nuk i besoj, sepse nuk di se si do të zhvillohen proceset. Ka shkuar Fatmir Limaj në Hagë, por do të shohim, sepse ka fjalë se ka ndërskamca Ne kemi humbur besimin në Gjyqin e Hagës dhe në instancat ndërkombëtare, sepse po shohim një politizim të madh atyre gjykimeve.

Në këtë intervistë kanë reaguar mbi 20 persona. Po i veçojmë dy prej tyre: Njëri i një shqiptareje me emrin Drita Krasniqi dhe një tjetër i një serbi me emrin Aleks.

Kosova nuk ka nevojë
për leninistët e lidhur me Rusinë

Lëreni këtë bërllok marksist-leninist. Pse po merreni me të?
Kosova do të futet në Evropë. Ajo nuk ka nevojë për leninistët e lidhur me Rusinë...

Drita Krasniqi

Pjesa dërrmuese e realitetit të sotëm
Kosovar është rezultat i sakrificave të Demaçit

E njoh personalisht zotin Demaçi. Atë dhe shumë bashkëmendimtarë të tij i kam njohur nëpër ndëshkimoret jugosllave, duke vuajtur bashkë vitet e burgut.

Nga të gjithë ata njerëz, përshtypjen më të madhe më kanë lënë zotërinjtë Adem Demaçi dhe Nazmi Hoxha nga Gjilani. Që të dy, më duket se kanë qenë profesorë apo mësues. Unë jam me kombësi serb, dhe me përjashtim të disa fjalëve nuk e njoh shqipen. Por më kujtohet një shoqërim thellësisht i sinqertë e njerëzor në burgun e Pozharevcit. Në atë kohë kjo ndëshkimore ka qenë një universitet i vogël. Gati njëkohësisht në atë kohë kanë vuajtur dënimet me burg regjizori Lazar Stojanoviq, revolucionari Vladimir Mijanoviç, sociologu Milan Nikoliç, dr. Mihailo Gjuriç, Adem Demaçi, Nazmi Hoxha si dhe një numër i madh të rinjsh shqiptarë, kryesisht studentë. Miqtë e mi të atëhershëm dhe unë ka dy dekada që jemi shpërndarë nëpër botë. Demaçi, Hoxha dhe të tjerët me të dalë nga burgu kanë vazhduar me mjete politike ose ndryshe luftën e tyre për Kosovën e pavarur.

Z. Demaçi në burg mësonte intensivisht serbishten, dhe bëhej i 'mërzitshëm' me lutjet që t'i korrigjojmë ushtrimet e tij gjuhësore. Në fakt shumë shpejt e mësoi mirë serbishten. Ka qenë mik i sinqertë, nuk i fshehte asnjëherë bindjet e tij politike. Atë që e mendonte, atë edhe e thoshte. Ishte modest, i pathyeshëm dhe i pakorruptueshëm. Ishte vegjetarian. Nuk thithte cigare edhe pse gati të gjithë shqiptarët mbështillnin duhanin kaçak të Kosovës. Unë e di se Ademi, dikund thellë në shpirtin e tij me arsye ruan mahnitjen dhe kujdesin që kanë treguar ndaj tij jo vetëm të burgosurit, por edhe shumë gardianë serbë. Me një rast duke e parë se i janë shkyer opangat e Pirotit, e thirri gardieni për t'ia dhënë një palë këpucë. Ai u falenderua për këtë gjest në këtë mënyrë: me këto e kam filluar dënimin dhe me këto opanga do ta mbaroj.

Do t'u përkujtoja pjesëmarrësve të këtij forumi faktin se Adem Demaçi për 28 vjet rresht i është kujndërvënë realiteti kosovar, pra prej viteve gjashtëdhjetë deri në vitet nëntëdhjetë. Pjesa dërrmuese e realitetit të sotëm Kosovar është rezultat i sakrificave të Demaçit.

Mu për këtë jam i bindur se Adem Demaçi, i mësuar e i pajisur me durim, do t'i pres 5 minutat e tij dhe sërisht do ta sakrifikoj vetën për të mirën e të gjithë bashkëqytetarëve të vetë, pa asnjë dallim.
Do të jeni gjallë dhe do të bindeni.

Aleksi