Shqiptarët paguajnë 1000 euro për një pasaport serb

(c) Blic, Beograd

Mallërat më të kërkuar serbe në Kosovë janë: çertifikatat e lindjes, vërtetimet për shtetësinë, letërnjoftimet dhe pasaportat. Përkundër potencimit të vazhdueshëm të liderëve shqiptarë se me federatën serbomalazeze s’i lidh gjë, shumë njerëz të rëndomtë presin para dyerve të zyrave të policisë (MUP-it) nëpër Kosovë dhe Serbinë qendrore me qëllim që të marrin dokumente serbe, sepse ato, siç thotë shefi i MUP-it në Graçanicë, Sinisha Popoviç, janë të vetmet dokumente që i njeh Evropa.

Sipas të dhënave zyrtare, tri vitet e fundit, që nga ardhja e misionit të Kombeve të Bashkuara, policia serbe u ka dhënë shqiptarëve të Kosovës dhe të viseve të tjera rreth 200'000 pasaporta dhe 350'000 letërnjoftime.

Që nga mesi i vitit 1999 deri më 2001, në MUP-in e Serbisë (Ministria e Punëve të Brendshme e Serbisë), në ndërtesën e komitetit për Kosovë e Metohi, në Prishtinë, shqiptarëve u janë dhënë 80'000 pasaporta dhe rreth 100 mijë letërnjoftime. Kjo ka qenë periudha kur shqiptarëve, sipas udhëzimeve të MUP-it, për të marrë një pasaport ka mjaftuar ta kenë një dokument çfarëdoqoftë me fotografi! Eshtë e pabesueshme, thotë Popoviç se një numër i madh shqiptarësh janë "bërë" nënshtetas të Serbisë dhe Jugosllavisë në bazë të librezave të shëndetësisë apo librezave të nxënësve edhe pse janë dokumente që mund të falsifikohen fare lehtë. Letërnjoftimet dhe pasaportat janë dhënë kryesisht në afat prej 2 deri në 5 vite, dhe tash MUP ka probleme të mëdha me nënshtetësitë e "njohura", të cilat shqiptarët po përpiqen t'i dëshmojnë me ndihmën e pasaportave dhe letërnjoftimeve që janë dhënë në atë periudhë.

- Kërkesat për marrjen e pasaportave verifikohen përmes sistemit që funksionon në Nishka Banja. Kur të bëhet verifikimi, shtypet letërnjoftimi ose pasaporti. Verifikimi nuk mvaret nga policia, por nga librat e amzës, thotë Popoviçi dhe shton se "regjistrat e të lindurve, të nënshtetësisë dhe të tjera të shumicës së komunave të Kosovës janë marrë më 1999 dhe janë sjell në Serbi."

"Nuk janë marrë e ruajtur, pra nuk janë marrë librat e regjistrimit e të amzës nga komunat e Pejës, Klinës, Skënderajt, Gllogocit, Suharekës, Malishevës, Gjakovës dhe Deçanit, kështu MUP-i dhe shërbimet civile të Serbisë nuk i kanë të dhënat e atyre komunave. Ndërsa MUP-i nuk mund të kontrollojë regjistrimin e mëvonshëm që bëhet nëpër ofiçari në bazë të shkresave të verifikuara dhe kartonave të letërnjoftimit, të mbetur në komunat e 'Kosmetit' , ose deklaratat e dy dëshmitarëve se personi i panjohur ka lindur në 'Kosovë e Metohi'. Këtë verifikim e bëjnë shqiptarët, prandaj nuk të rrallë edhe keqpërdorimet e ofiçarëve. Konkretisht ofiçari i ngarkuar për Podujevën ia ka dhënë çertifikatën nga regjistri i të lindurve dhe vërtetimin nga regjistri i nënshtetësisë njëfarë Jetmir Rrahmanit, gjoja i lindur në Podujevë, edhe pse personi nuk është i evidentuar si qytetar i Serbisë. Raste të tilla ka shumë sidomos nga 'Metohia' (Dukagjini, shën i red.). Në zyrat e Ministrisë së Punëve të Brendshme të Serbisë në Graçanicë, Fushë-Kosovë, në fshatrat Gushtericë dhe Lepinë të Lypjanit brenda ditës paraqiten rreth 400 kërkesa për dokumente të ndryshme. Pesë herë më shumë kërkesa bëhen në zyrat që janë shpërngulur nga Peja në Kragujevc, nga Prizreni në Krushec, nga Gjilani në Bujanoc, nga Ferizaji në Leskoc! Vitin e fundit janë refuzuar ose janë kthyer prapa për verifikim të mëtejmë shumë dhjetramijëra kërkesa të shqiptarëve që janë përpjekur të marrin pasaporta të rinj (të kaltër) jugosllav edhe pse nuk kanë lindur në 'Kosovë e Metohi' dhe as që janë me origjinë nga kjo krahinë, thotë Popoviç.

Faktin se mallërat më të kërkuara në Kosovë janë letërnjoftimet dhe pasaportat serbë e vërteton fakti se dhjetëra shqiptarë, nëpunës të ish-sigurimit të shtetit, kanë hapur agjenci për ndërmjetësim dhe marrjen e dokumentacionit nëpër komunat e Kosovës. Njëfarë Bajram Gllavniku e ka hapur agjencinë në stacionin e autobusëve në Podujevë, ndërkaq është sekret publik se nuk ka avokat serb në Prishtinë i cili nuk ndërmjetëson nxjerrjen e letërnjoftimeve dhe pasaportave për shqiptarët. I lidhur me ofiçarët e Kosovës qendrore, që tash funksionojnë në Serbi, Bajram Gllavniku për çdo ditë në pikëkalimin administrativ në Merdar ose në motelin 'Rado' te Kurshumlia dorëzon listën me emrat e shqiptarëve të cilët kanë nevojë për çertifikata ose vërtetime për nënshtetësinë.

Një ditë apo dy më vonë, ofiçari J.Z. ia dorëzon Gllavnikut personalisht çertifikatat e mbushura e të vulosura dhe merr për këtë kompensimin, thotë D. Miçalloviç, polic i punktit në Merdar.

Problemi qëndron se shërbimi i ofiçarisë në Graçanicë përmes të cilit jipen çertifikatat e lindjes, të cilat aktualisht te ndërmjetësuesit kushtojnë prej 100 deri në 150 euro për copë, funksionon në zyrat e Kombeve të Bashkuara dhe ndaj punës së tij, siç thotë Popoviçi, MUP nuk ka kontroll. Para një muaji shërbimet e ofiçarisë nga 'Kosova e Metohia' të vendosura në Serbi, janë vënë nën mbikëqyrje të sekretariateve të komunave ku janë vendosur, prandaj falsifikimi i vulës dhe nënshkrimit të çertifikatave mund të bëhet fare leht. Veç kësaj kurorëzimet ose regjistrimi në librat e amzës bëhet në mungesë dhe përmes përfaqësuesit. Ky shërbim kushton prej 1000 deri në 1500 euro dhe realizohet përmes avokatëve serbë, në emër të të cilëve arrijnë autorizimet e vërtetuara në konsullatat serbomalazeze në shtetet përendimore.

Sipas Popoviçit keqpërdorimet më të mëdha lidhur me dhënien e nënshtetësisë serbe shqiptarëve të cilat gjoja janë me origjinë nga 'Kosmeti', bëhen në rrethet e Pejës, Prizrenit dhe Gjilanit, sepse deri te dokumentet personale dhe të udhëtimit vihet përmes ndërmjetësuesit.

Për çdo ditë shumë minibus me ndërmjetësues nga Prizreni, Peja, Ferizaji ose Shtimja kalojnë nëpër Merdar dhe shkojnë në Krushec, Leskoc ose Kragujevc. Ndërmjetësuesit e kryejn punën në kafenen "Gexha" te Krusheci, ku bëhen transaksionet. Letërnjoftimi ose pasaporti i kushton ndërmjetësuesit nga 200 deri në 400 euro, ndërsa pala paguan prej 600 deri në 1000 euro, që, sipas punktit të policisë në Merdar, dëshmon për veprimtari të madhe dobiprurëse të shqiptarëve dhe serbëve, dhe për të cilën është e njoftuar udhëheqja e Ministrisë së Punëve të Brendshme të Serbisë.