M.T. Formohet këshilli koordinues i subjekteve shqiptare në Maqedoni

Naser SELMANI

N.T. Ali Ahmeti fton për bashkim

N.T. Pjesëmarrja e përbashkët e subjekteve shqiptare në zgjedhjet e ardhshme parlamentare do të ketë efekt të dyfisht, do fitohej maksimumi i mandateve në parlamentin e Maqedonisë dhe do të përfundojnë debatet e pavlera ndërshqiptare

N.T. Nëse puna rreth Këshillit kurorëzohet me sukses, hapi tjetër do të jetë formimi i Kuvendit mbarëshqiptar në Maqedoni

Ymer Ymeri-Ali Ahmeti-Arbër Xhaferi

Më 27 shkurt në Tetovë u themelua Këshilli Koordinues i faktorit politik shqiptar në Maqedoni, ku marrin pjesë drejtuesit e ish Ushtrisë Clirimtare Kombëtare dhe tre partive më të mëdha shqiptare. Dokumentin e themelimit e nënshkruan udhëheqësi politik i ish UCK-së Ali Ahmeti dhe kryetarët e PDSH-së, PPD-së dhe PDK-së, Arben Xhaferi, Ymer Ymeri dhe Kastriot Haxhirexha.
Ndër detyrarat parësore të nënshkruesve do të jenë forcimi i unitetit të brendshëm shqiptar në funksion të përshpejtimit të transformimit demokratik të Maqedonisë dhe të përshpejtojë zbatimin e Marrëveshjes politike të Ohrit. Këshilli do të angazhohet edhe për maksimalizimin e potencialeve politike, ekonomike, sociale e kulturore të shqiptarëve të Maqedonisë dhe rritjen e kredibilitetit të faktorit shqiptar në vend, në mënyrë që të vendosë mardhënie të qëndrueshme me faktorin ndërkombëtar për të mbrojtur interesat shqiptare. Kthimi i mirëbesimit mes etnive dhe nxitja e procesit të integrimeve evroatlantike janë dy çështje të tjera në agjendën e Këshillit.
"Prioritet dhe objektiv i Këshillit do të jetë materializimi i marveshjes së Ohrit, i detyrimeve që dalin nga kjo marveshje si dhe avancimi dhe përmirësimi i
statutit të shqiptarëve në Maqedoni", deklaroi Ali Ahmeti pas firmosjes së dokumentit themelues. Sipas Ahmetit "Këshilli nuk do shëndrohet në servis të partive politike, ndërsa për punën e tij llogari do të jap vetëm para popullit".
Sipas kryetarit të PDSH-së Arben Xhaferit "nga temat që do të diskutohen, nga qëndrimet që do të marrë, nga serioziteti i punës konform nevojave politike të popullit shqiptar do të varet mbijetesa e Këshillit, i cili do të ndërtoje identitetin, kredibilitetin dhe autoritetin e vet".
Këshilli i përbashket i shqiptarëve të Maqedonisë, lideri i PPD-se Ymer Ymeri, thotë se "do të jetë vend ku do të shtrohen qëndrimet dhe idetë e subjekteve politike dhe pasi të ishin shoshitur ato do të merren vendime meritore me konsenzus të arsyeshëm".
"Këshilli duhet të merret me realizimin e kërkesave dhe të drejtave të popullit shqiptar dhe përmirësimit të statutit të tij e jo të shëndrohet në purgatore ku do të bëhet falja e mëkateve të liderëve dhe partive politike", kishte deklaruar me kriticizëm kryetari i PDK-së Kastriot Haxhirexha. Haxhirexha mori pjesë në aktin e themelimit të Këshillit përkundër akuzave të sekretarit të përgjithshëm të PDSH-së, Bedredin Ibrahimi, në adresë të partisë së tij.

Mestit: Si erdhi deri tek themelimi i Këshillit

Ali Ahmeti idenë për formimin e Këshillit e kishte prezantuar në janar të këtij viti, përmes një letre drejtuar tre liderëve politik shqiptar në Maqedoni.
"Dëshiroj të kryej një obligim moral ndaj popullit. Të gjitha mospajtimeve për shkak të përcaktimeve politike t'u japim fund", kishte sqaruar para opinionit Ahmeti.
Thirrjes së Ahmetit i ishin përgjigjur pozitivisht të gjitha partitë e ftuara.
Ai propozon që mekanizmi për jetësimin e qëllimit të shtruar të jetë pjesmarrja e përbashkët e subjekteve shqiptare në zgjedhjet parlamentare, që priten të mbahen sivjet. Efekti do të ishte i dyfisht, të fitohen sa më shumë mandate në parlamentin e Maqedonisë dhe të ndërpriten debatet e pafrytshme ndërshqiptare.
Së paku këto janë elementet, të cilat Ali Ahmeti i ka bërë publike në opinion. Nuk përjashtohet mundësia që ky projekt të ketë pretendime edhe më serioze. Flitet se formimi i Këshillit do të jetë hapi i parë kah themelimi i Kuvendit mbarëshqiptar në Maqedoni.
Inicitiva e shtruar në këtë mënyrë dhe e iniciuar nga ish drejtuesit politik të UCK-së vështirë se mund të refuzohej nga ndonjë subjekt shqiptar në Maqedoni.
Themelimi i Këshillit u shty për disa javë për shkak të kontestit që kishte lindur midis drejtuesit të UCK-së Ali Ahmeti dhe drejtuesve të PPD-së mbi mënyrën e delegimit të përfaqësuesve të partive politike. Ahmeti mbronte idenë e kandidatëve të propzuar, ndërsa PPD ishte për atë se partitë duhet të vendosin se kush do t'i përfaqësojë. Mospërputhjet u zgjidhën me tërheqjen e Abdulahadi Vejselit dhe delegimin e Aziz Pollozhanit.
Ahmeti parapëlqente kandidatë që nuk merren me të kaluarën, sidomos të rinjë, pasi "gjatë periudhës së kaluar janë lënë pas dore, ndaj i duhet ofruar hapësirë për të treguar aftësite e tyre intelektuale e profesionale në shoqërinë shqiptare të pasluftës. ..."
Kështu mënjanohej dërgimi i njerëzve grindavec, që me vite përçanin dhe tallnin shqiptarët. Ish drejtuesi i UCK-së e ka të qartë se bashkim nuk mund të ketë midis atyre që nuk e duan bashkimin.

Mestit: Aktorët e Këshillit dhe ulje-ngritjet në mardhëniet e tyre 10 vjeçare

Detyra që i ka vënë vetes Ali Ahmeti është madhore, por shumë e vështirë. Praktikisht ai duhet t'i ofrojë partitë dhe politikanët që gjatë dhjetë viteve të kaluara ishin të përçarë dhe të hasmuar, jo për shkak të interesit të përgjithshëm, por për shkak të kapriçiove, interesave të ngushta individuale a grupore dhe për shkak të sherrit dhe mosbesimit që kishte mbjellë dikush tjetër mes tyre.
Klasa e tashme politike shqiptare në Maqedoni lart-posht është ajo e para dhjetë viteve. Ata që deri para një viti nuk u treguan të suksesshëm në avancimin e pozitës së shqiptarëve në Maqedoni, nuk ka kurrëfarë garance se tani do të jetë ndryshe. Dhe për çudi kanë mbijetuar çdo "fortunë" në skenën politike të shqiptarëve të Maqedonisë.
Pengesa kryesore që duhet të kapërcejë Ahmeti është të heq sherrin mes rivalëve të vjetër, PPD-së dhe PDSH-së. Drejtuesit e dy partive nuk turpërohen që nuk bashkëpunojnë, por nga ana tjetër krenohen me "pobratimat" e tyre në mesin e partive maqedone. PDSH është bërë bisht i VMRO-DPMNE-së, ndërsa PPD-ja satelit i LSDM-së. PDSH më shumë i beson VMRO-DPMNE-së se sa PPD-së dhe anasjelltas.
Suksesi më i madh i këshillit do të ishte shkëputja e lidhjeve të nëndheshme midis subjekteve maqedone dhe sateliteve të tyre shqiptar dhe vendosja e këtij bashkepunimi mbi baza të shëndosha dhe transparente.
Në të ardhmen pritet të radikalizohen marrëdheniet midis dy partive më të mëdha maqedone dhe interes i shqiptarëve është që të rrimë anash sherreve ndërmaqedonase.
Kur mardhëniet midis VMRO-s probullgare dhe LSDM-së proserbe acarohen së tepërmi, maqedonët dinë që për t'i ikur ndonjë konfrontimi të hapur ndërmaqedon në lojë i vënë shqiptarët. E shqiptarë që duan ta luajnë këtë lojë ke sa të duash, prandaj nevojitet mekanizëm që të kontrollohen.
E vetmja që i lidh me partitë maqedone dhe që i hasmon aq shume partitë shqiptare me njëra-tjetrën është lakmia pas pushtetit dhe lënia pas dore e interesit të përbashkët të shqiptarëve.
Të njëjtin "hall" partitë kanë dhe tani.
Kush do të përfaqësojë shqiptarët në ekzekutivin e ardhshëm të Maqedonisë, e jo si të organizohen sa më mirë shqiptarët që të mbrojnë interesin e tyre. Pikërisht këtu qëndron edhe skepsa e shumicës së shqiptarëve të Maqedonisë për formimin e Këshillit. Shija e hidhur e asaj që ngjau në '98 ndihet dhe sot. Atëherë partitë shqiptare PPD dhe PDSH nënshkruan një marrëveshje për pjesëmarrje të përbashkët në zgjedhje. Ishin zotuar se cilado parti maqedone të fitojë zgjedhjet dhe të marre mandatin për të bërë qeveri, partitë shqiptare të qëndrojnë bashkë qoftë në pozitë apo në opozitë. Shqiptarët votuan listën e përbashkët të partive të tyre dhe u fituan 25 mandate në Kuvend, si asnjëherë më parë. Mirpo premtimet u shkelën.
Sot shqiptarët nuk janë edhe aq të impresionuar nga deklarimet pompoze të politikanëve të tyre për unitet dhe interesa kombëtare, prandaj qarkullojnë spekullime të ndryshme rreth motiveve të vërteta për themelimin e Këshillit. Llogaritë kanë filluar të bëhen më herët.
Sipas të gjitha gjasave partia e kryeministrit Lubço Georgievski do humb pushtetin. Sondazhet flasin se rejtingu i saj te zgjedhësit maqedon është thuajse dyfish më i ulët se sa i partise opozitare të socialdemokratëve. Sipas logjikës së të menduarit të krerëve të partive politike shqiptare në Maqedoni, që është ngulitur në dhjetë vitet e fundit, do të thotë se socialdemokratët e Cervenkovskit në formimin e qeverisë së re do të ftojnë PPD-në, me të cilën kishin bashkëqeverisur nga pavarësimi i Maqedonisë e deri në vitin 1998.
Kjo do të thotë se sëbashku me VMRO-DPMNE-në nga pushteti duhet të shkojë edhe PDSH-ja e Arben Xhaferit, e cila do ta ketë shumë vështirë të qëndrojë në opozitë, sepse gjate katër viteve të kaluara e kishte provuar se sa i ëmbël është pushteti, veçanërisht kur politika bëhet biznes që sjellë përfitime të majme materiale.
Prandaj qarqet gazetareske parashikojnë që jeta e Këshillit të jetë e shkurtër, respektivisht deri sa të mbarojnë zgjedhjet, e pastaj çdo gjë do të jetë ashtu si ka qenë edhe më herët.
Nga ana tjetër lufta në Maqedoni dhe dalja në skenë e UCK-së ne fakt dëshmoi humbjen e legjitimitetit të klasës politike në popull. Politikanët shqiptar frikësohen që veç e veç të ballafaqohen me votuesin shqiptar, prandaj parapëlqejnë shkuarjen sëbashku në zgjedhje, në të cilat askush nuk do të kete nevojë të japë llogari për dështimet politike.
Populli deshi s'deshi patjeter do t'i votojë sepse s'do ketë alternativë tjetër. Të gjithë aktorët kanë hyrë me hesape të veta në Këshill. Ali Ahmeti do imponohet si faktor politik kur njëherë për shkak të zvaritjes së amnistisë i iku shansi për të bërë parti të vetën politike, e cila për shkak të simpatisë që kishte populli ndaj UCK-së do të shëndrohej në subjektin më të fuqishëm shqiptar në Maqedoni.
Ekzistojnë dy motive kryesore që PDSH-ja e Arben Xhaferit përkrah Këshillin. E para është se do lajnë gjynahet për deklaratat e pamatura në fillin të luftës kundër UCK-së dhe se do dalin në zgjedhje pa dhënë llogari për mënyrën se si e praktikuan pushtetin gjatë katër viteve të fundit në emër të shqiptarëve në qeverinë e Georgievskit. Motivi tjeteër është edhe më praktike. Xhaferi nuk mund të llogarisë në Georgievskin si partner koalicioni sepse ai pritet të humb zgjedhjet e ardhshme parlamentare.
Zgjedhjet në kampin maqedon pritet t'i fitojë LSDM-ja opozitare, që është e afërt me PPD-në e Ymer Ymerit. Vetëm duke qenë së bashku me subjektet tjera, veçmas me Ymerin dhe Ahmetin, PDSH-ja mund të shpresojë të jetë pjesë e qeverisë së re që do formohej pas zgjedhjeve.
Sjellja e PPD-se gjatë promovimit të idesë së Këshillit ishte jotaktike. Thuaja se saqë nuk doli hapur kundër projektit, por shpejt e kuptoi lojën që luanin Ahmeti dhe Xhaferi duke iu bashkangjitur asaj me hesape të veta. Ymeri shpjet e kuptoi se nuk duhet të hasmohet me Ahmetin dhe Xhaferin padallim se çfarë ishin motivet e vërteta për themelimin e Këshillit. PPD-ja shumë shpejt e gjeti veten në Këshill. Së bashku me të tjerët pa e çarë kokën, se do t'i vidhen votat dhe pa u endur lart-posht do të sigurojë prej gjashtë deri në tetë deputetë, që mjafton të kyçet në qeverinë e Cervnkovskit pas zgjedhjeve.
Ende është e paqartë se si do të pozicionehet PDK-ja e Haxhirexhës, e cila në fillim bëri të qartë se nuk do të pranojë që Këshilli të shëndrohet në trup, i cili do amnistojë karierat e dështuara të disa politikanëve shqiptarë në Maqedoni. Duke pasur parasysh se bëhet fjalë për parti relativisht të re dhe duke e ditur se nuk do te jetë e lehtë të garohet politikisht kundër tre subjekteve të tjera, me siguri se për PDK-në do të jetë më oportune të mbetet në Këshill dhe herë pas here t'i kritikojë aktoret kryesor të Këshillit. Kjo ndoshta do të jetë strategjia e PDK-së.
E vetmja shpresë se Këshilli nuk është truk i partive për të mashtruar popullin, që edhe një herë t'i votojë në emër të unitetit, e pastaj të vazhdojnë me të vjetrën, është Ali Ahmeti dhe pjestarët e ish UKC-së. Kjo e bën përgjegjësinë e Ahmetit dhe bashkëpunëtorëve të tij shumë të madhe. Ai nuk guxon të jetë naiv dhe të lejojë që të keqpërdoret imazhi i UCK-së për marketing politik para zgjedhjeve.
Partitë dhe opinioni maqedon asnjëherë nuk i përkrah proçeset politike që çojnë drejt bashkimit dhe konsolidimit të shqiptarëve. Sipas tyre kur homogjenizohen shqiptarët, rrezikohet interesi maqedon.
Nëse maqedonasit nuk e nderojnë këtë mënyrë të rezonimit atëherë Maqedonia gjithnjë do të jetë jostabile. Por, kësaj radhe reagimet nuk kanë qenë të ashpra sepse partitë maqedone janë të preokupuara më shumë me acarimet që ndodhin midis tyre.
Reagimi i ndërkombëtarëve rreth formimit të Këshillit ka qenë disi neutral. Por ata kanë shfaqur gatishmëri për të bashkëpunuar me Këshillin se qëllimi i tyre është i ngjashëm me ato të bashkësisë ndërkombëtare, zbatimi i marrëveshjes së Ohrit.