Krejt shkurt për një funeral

Kur nisa t'i shkruaj këto radhë, sapo isha kthyer në shtëpi. Kisha marshuar nëpër rrugët e Stokholmit tërë ditën; jo vetëm, por bashkë me 100.000 (po, lexuat drejt: njëqindmijë!) vetë tjerë.

E pra, s'isha në ceremoni politike, as në pajtim gjaqesh.

Isha në funeral.

Në kortezhin funebër një pajton i zi, tërhequr nga dorinj të zi. Ngarkuar në të, një arkivol i bardhë si dëbora, mbuluar me trëndafila të kuq. Përbri arkivolit vente në trok një valak i bardhë, Fendth, i lënë pa frerë në shenj pikëllimi, figurë fantastike që ka kapluar imagjinatën në tërë botën. Më pas policë kalorës në uniforma të paradës, e garda pretoriane e Dragonjve kalorës, truprojet hijerëndë të mbretit të Suedisë, të huazuar enkas për ceremoninë funebre.

Rekuiem për një shkrimtare: Astrid Lindgren. Lamtumira e fundit me mëmën e Pipi Çorapëgjatës e të Vëllezërve Zëmërluani, që bashkë me figura tjera lindgreniane i ngashërojnë e ngushëllojnë fëmijët në 80 gjuhë të botës.

Ajo vdiq 94 vjeç, në shtëpinë e vet në periferi të Stokholmit. Asnjë shkrimtar suedez s'është lexuar e s'është dashur më fort, as në këtë vend e as në botë, se ajo.

Në Katedralen e Madhe të Stokholmit, me 1.000 vende në auditor, s'kishe gjasa të hyje sot. Shpura mbretërore, shpura e kryeministrit, familjarët, të afërmit e miqtë e shumtë...

Edhe atëherë, edhe tash, s'më shkoqet dot një ndjenjë e turbullt e pikëllimit. Funeralet me mijëra pjesëmarrës, në traditën time private ndërlidhen gjithnjë me krimin, vrasjen, përgjakjen.

E këtu, në paralelet e Veriut të largët, 100.000 dalin ta përcjellin deri në varr: një shkrimtare. Për më tepër: një shkrimtare për fëmijë!

Ndjenja e pikëllimit s'më hiqet.

Shën Jeronimi: varri i humbur. Gjon Buzuku: varri i panjohur. Pjetër Budi: varri i panjohur. Bejtexhinjtë: jetë e varr të panjohur. Naim Frashëri: varri djerrinë. De Rada: varri djerrinë. Fan Noli: varri në mërgim. Asdreni: varri djerrinë. Gjergj Fishta: pa varr. Petro Marko: varri djerrinë.

Suedezët hedhnin trëndafij të kuq para karrocës me arkivolen e shkrimtares së tyre, që një herë e një mot e kish paditur vendin e vet (!) në gjykatë ndërkombëtare për shkelje të të drejtave të fëmijës.

Ndërsa ndër shqiptarët, ca të dalur menç u heqin shkrimtarëve të vet post mortem edhe kombësinë shqiptare. Shkrimtari shqiptar: "Syrgjyn gjallë-syrgjyn vdekur", dje dhe sot.

E druaj -ruana Zot!- edhe nesër.

100.000 suedezë të të gjitha moshave e përcollën me një lamtumirë të mbramë, të heshtur e të dhembshur, kortezhin e fundit të shkrimtares së tyre nëpër rrugët e sheshet e Stokholmit, deri në Katedralën e Madhe: aq shqiptarë s'janë grumbulluar kurrë për një shkrimtar, të gjallë a të vdekur.